Өзгеріп жатқан экономикада бағдар табуға көмектесетін қолданбалы зерттеулер орталығы. Не болып жатқанын талдаймыз, технологиялардың оны қалай өзгертіп жатқанын түсінеміз және болашаққа дайындалуға көмектесеміз.
Біз жай ғана қызмет ұсынып қоймаймыз. Біз белгісіздік жағдайында мемлекет, бизнес және азаматтық қоғам алдында туындайтын нақты міндеттерді шешеміз.
Ынтымақтастыққа, сараптамалық диалогқа және бірлескен жобаларға ашықпыз. Бізге жазыңыз — толығырақ айтып, қалай көмектесе алатынымызды талқылаймыз.
Қыркүйектің басында Қазақстан президенті халыққа жыл сайынғы жолдауымен қайтадан жүгінеді. Осы оқиғаға дайындық барысында мен танымал экономистермен елдегі басты саяси мәлімдеме туралы олардың күткендері жөнінде сөйлесуді шештім. Қазақстан экономикасы терең дағдарыста: бюджеттегі тапшылық тек өсіп жатыр, сондай-ақ Ұлттық қордан трансферттер де, ал инвестицияларды тарту мен азаматтардың нақты әл-ауқаты сияқты көрсеткіштер тек төмендеп барады.
Біз банктерден барлық нәрсеге, тіпті жаңа телефон, машина, пәтер, той, тамақ, тіпті басқа қарыздарды жабу үшін қарыз алуды бастайтынымызды байқамай қалдық. Сондай-ақ, «жалақыға дейін» қарыздар, демалысқа және тағы да осы қарыздарды жабу үшін қарыздар алуды ұмытпауымыз керек. Нәтижесінде бүгінгі күні біз банктерге триллион теңге қарызбыз. Бұл сан жыл сайын емес, ай сайын өсіп келеді.
Жапония роботтар мен автономды өндірістерге арналған ұлттық мультимодальды жасанды интеллект моделін әзірлеудің бес жылдық бағдарламасын іске қосып отыр: бірінші жылы 378,3 млрд иен, жыл сайынғы stage-gate аудиттері және оқытылған салмақтарды бүкіл экожүйеге беру. Бағдарламаны түпнұсқа дереккөздер бойынша талдаймыз — және Қазақстан үшін одан қандай сабақ алуға болатынын қарастырамыз.
2026 жылғы 9 маусымдағы № 1311 Президент Жарлығымен Ауқымды цифрландырудың және жасанды интеллект технологияларын жаппай ендірудің 2029 жылға дейінгі «Digital Qazaqstan» жалпыұлттық стратегиясы бекітілді. TALAP құжатты талдап шықты: ол қандай мақсаттар мен көрсеткіштер қояды, бұрынғы бағдарламалардан несімен ерекшеленеді және азаматтар, бизнес пен мемлекет үшін нені білдіреді.
Қолданбалы зерттеулер орталығы «TALAP» стратегиялық талқылаулар мен зерттеулер сериясының қорытындыларын ұсынды. Сарапшылар ескертеді: ережелер мен өлшемдерсіз мектептерде ИИ-ді енгізу теңсіздікті күшейтіп, базалық дағдылардың сапасын төмендетуі мүмкін.
Барлығы мұнайға, азық-түлікке және авиакеросинге қарады. Бірақ соғыстың ең тұрақты салдары басқа буындарда көрінді: тыңайтқыштарда, мұнайхимияда, алюминийде, сақтандыруда және теңіз фрахтында. Бұл — ең қатты үрей тудырған қауіптер әрдайым басты соққыға айнала бермейтінінің тарихы.
Парсы шығанағындағы соғыс Қазақстанның экспорттық бағытын айналып өтті — бірақ оның экономикасын айналып өтпеді. Нақты соққы Ормуз арқылы емес, Қара теңіз, КТК, Теңіз және балама бағыттардың шектеулілігі арқылы келді. Бұл — мұнайдың жоғары бағасы инфрақұрылымдық іркілістен әлсіз болып шыққан ел туралы әңгіме.
Соғыс болжам жасаушылар үшін емтиханға айналды. Барлығы дерлік басты нәрсені көрді: Қазақстан үшін қауіп Ормузда емес, КТК-де, Теңізде және экспорттық инфрақұрылымда болды. Бірақ бұдан кейін болжамдар әртүрлі бағытқа кетті. Біреулер ЖІӨ-ні, басқалары мұнай бағасын, үшіншілері теңге бағамын есептеді. Шындық көрсеткендей: шешуші айнымалы Brent бағасы емес, елдің мұнайды өндіру, сыртқа шығару және оны табысқа айналдыру қабілеті болды.
